Suriye Ä°nsan Hakları Ağı (SNHR), Suriye’deki iç savaÅŸta 217 kez kimyasal silah saldırısına baÅŸvurduÄŸu belirtilen BeÅŸÅŸar Esed rejiminin yargılanması çaÄŸrısı yaptı.
Suriye’de sivillere yönelik hak ihlallerini belgeleyen SNHR, kimyasal silah tehdidine karşı farkındalık uyandırmak ve maÄŸdurları anmak hedefiyle ilan edilen “Kimyasal SavaÅŸ Kurbanlarını Anma Günü” münasebetiyle rapor yayımladı.
Raporda, Esed rejiminin Suriye’deki iç savaşın baÅŸlamasının ardından muhaliflerin kontrolündeki bölgelere gerçekleÅŸtirdiÄŸi kimyasal silah saldırılarında ölenlerden 1500’den fazlasının kimlik bilgilerinin kaydedildiÄŸi vurgulandı.
Rejimin güçlü merkezi bir yapıya sahip olduÄŸuna dikkat çekilen raporda, “Kimyasal silah saldırılarının, rejimin lideri BeÅŸÅŸar Esed’in bilgisi ve emri dışında gerçekleÅŸmesi mümkün deÄŸil. 217 kez kimyasal silah kullanan rejimden hesap sorulmalı.” sözleri yer aldı.
Esed rejiminin kimyasal silah ataklarını ordu birlikleri, güvenlik güçleri ve birtakım istihbarat üniteleri iÅŸbirliÄŸiyle gerçekleÅŸtirdiÄŸi belirtilen raporda, kimyasal silah kullanımı hatasına karıştığı tespit edilen 387 kiÅŸinin Batı’nın yaptırım listesine eklenmesi gerektiÄŸinin altı çizildi.
Rejim güçlerinin 21 AÄŸustos 2013’teki DoÄŸu Guta katliamından sonra da kimyasal silah akınlarından vazgeçmediÄŸine iÅŸaret edilen raporda, rejim güçlerinin kelam konusu taarruzdan sonra 184 sefer daha bu silahı kullandığı hatırlatıldı.
Ağın raporunda, rejimin Kimyasal Silahları Yasaklama Örgütüne (KSYÖ) stokunu imha etme taahhüdü vermesine karşın sivilleri tekraren kimyasal silahla gaye aldığı anımsatıldı.
Hafızalara kazınan öteki kimyasal silah saldırıları
Uluslararası topluluÄŸun gündemine oturan 21 AÄŸustos 2013’teki DoÄŸu Guta’daki kimyasal silahlı katliamda 1400’ün üzerinde sivil hayatını kaybetmiÅŸti.
Dönemin ABD BaÅŸkanı Barack Obama, daha önce Suriye’deki kırmızı çizgisini kimyasal silah kullanımı olarak açıklamış olsa da ABD ve Rusya, alternatif bir tahlilde uzlaÅŸmıştı. KSYÖ’ye devredilen süreçte, rejimden tüm kimyasal stokunu imha etmesi istenmiÅŸti. KSYÖ, 19 AÄŸustos 2014’te bu sürecin tamamlandığını duyurmuÅŸtu.
Ancak zehirli kimyasal gazlarla taarruzlar düzenlemeye devam eden rejim güçleri, 4 Nisan 2017’de Ä°dlib’in Han Åžeyhun ilçesinde sivilleri kimyasal silah atağıyla gaye alarak, bu silahtan vazgeçmediÄŸini gösterdi. Kelam konusu katliamda 100’den fazla sivil ölmüş, 500’den fazla sivil de gazdan etkilenerek yaralanmıştı.
BirleÅŸmiÅŸ Milletler (BM) ile KSYÖ ortak soruÅŸturma misyonu (JIM), 19 Nisan 2017’de Han Åžeyhun’da sarin gazı kullanıldığını, 27 Ekim 2017’de de saldırının rejim tarafından düzenlendiÄŸini teyit etmiÅŸti.
Hafızalara kazınan bir diÄŸer kimyasal silah saldırısı ise DoÄŸu Guta bölgesinin Duma ilçesinde 7 Nisan 2018’de rejim güçlerince düzenlenmiÅŸti. 78 sivilin ömrünü yitirdiÄŸi katliamda, birçok bayan ve çocuk yüzlerce sivil de zehirli gazlardan etkilenerek tedavi gördükten sonra meskenlerini terk etmek zorunda kalmıştı.
Rusya ve Çin’in, BM Güvenlik Kurulu toplantılarında rejim lehine vetoları sonucunda, Esed rejiminin yargılanmasının önü kesildi.
